Ψυχοσωματικά συμπτώματα: αιτίες και αντιμετώπιση
Τι είναι τα ψυχοσωματικά συμπτώματα;
Ως ψυχοσωματικά ονομάζονται τα συμπτώματα που εμφανίζονται σωματικά, προκύπτουν χωρίς κάποια παθολογική αιτία και συνήθως σχετίζονται με ψυχολογικά προβλήματα και διαταραχές. Η διαδικασία αυτή μεταβολής ενός ψυχικού παράγοντα σε σωματικά συμπτώματα χωρίς κάποια σωματική ασθένεια, ονομάζεται σωματοποίηση.
Πόσο συχνά γίνεται διάγνωση για ψυχοσωματικά συμπτώματα;
Γενικά είναι αρκετά δύσκολο για έναν γιατρό να κάνει διάγνωση σχετικά με τις ψυχοσωματικές διαταραχές, αφού πρώτα είναι απαραίτητο να αποκλείσει ένα ένα όλα τα πιθανά παθολογικά σενάρια και μετά να βγάλει διάγνωση για ψυχοσωματικούς παράγοντες ή να παραπέμψει τον ασθενή σε κάποιον ειδικό ψυχικής υγείας.
Για αυτό το ποσοστό των ανθρώπων που έχουν ψυχοσωματικά συμπτώματα δεν μπορεί να είναι αντικειμενικό. Ωστόσο, υπολογίζεται όταν ψυχοσωματικές διαταραχές έχουν περισσότερο οι γυναίκες, ενώ γενικά εμφανίζονται γύρω στο 7% του πληθυσμού.
Ποια είναι τα ψυχοσωματικά συμπτώματα που εμφανίζονται πιο συχνά;
Τα ψυχοσωματικά συμπτώματα που εμφανίζονται συχνότερα σε πολλούς ανθρώπους είναι τα εξής:
- γαστρεντερικά προβλήματα (πόνος στο στομάχι, δυσκοιλιότητα, διάρροια)
- πονοκέφαλος (ημικρανίες, κεφαλαλγίες, ζαλάδες)
- αυχεναλγίες
- αρρυθμίες, ταχυκαρδίες
- δερματικά προβλήματα (έρπης, άφθες, αλλεργίες, εξανθήματα, τριχόπτωση, δερματίτιδα)
- αίσθημα κόπωσης
- αίσθημα δύσπνοιας
- πόνος στον θώρακα
- μυϊκοί πόνοι
- προβλήματα με τον ύπνο
- διαταραχές στην έμμηνο ρύση
- προβλήματα στύσης
- μουδιάσματα σε όλο το σώμα (άκρα, κεφάλι)
- εφίδρωση
- ξηροστομία
Ποιες είναι οι κύριες αιτίες πρόκλησης ψυχοσωματικών συμπτωμάτων / διαταραχών;
Άγχος/ Στρες
Ο πιο συχνός παράγοντες που πυροδοτεί ψυχοσωματικά συμπτώματα είναι το στρες.
Πρόκειται για έναν σωματικό μηχανισμό που μπαίνει σε λειτουργία όταν το άτομο καλείται να αντιμετωπίσει μία δύσκολη κατάσταση. Σε φυσιολογικό πλαίσιο, όταν το άγχος είναι λογικό και μετριασμένο, εκκρίνονται ορμόνες ώστε ο οργανισμός να είναι έτοιμος για να αντιμετωπίσει την συνθήκη που αντιλαμβάνεται ως “κίνδυνο”.
Αν όμως το στρες είναι χρόνιο, ταλαιπωρεί συνεχώς το άτομο και το περιορίζει από απλές δραστηριότητες της καθημερινότητας, τότε είναι πολύ πιθανό να προκαλέσει και ψυχοσωματικά συμπτώματα.
Τα ψυχοσωματικά συμπτώματα από το στρες είναι:
- δύσπνοια, βάρος/ πόνος στον θώρακα
- ημικρανίες
- γαστρεντερικές διαταραχές (ναυτία, πόνος στο στομάχι, απώλεια όρεξης, διάρροια)
- διαταραχές στον ύπνο
- μουδιάσματα σε διάφορα σημεία του σώματος
ενώ δεν αποκλείεται να προκληθούν και αυτοάνοσα νοσήματα.
Κατάθλιψη
Ακόμα ένας παράγοντας πρόκλησης ψυχοσωματικών διαταραχών σε πολλούς ανθρώπους είναι η κατάθλιψη. Η καταθλιπτική διαταραχή άλλωστε, δεν εμφανίζεται μονο με διαταραχές στη διάθεση του ασθενούς, αλλά τις περισσότερες φορές επηρεάζεται και σε σωματικό επίπεδο.
Έτσι, τα ψυχοσωματικά συμπτώματα που πυροδοτούνται από την κατάθλιψη είναι:
- η κόπωση (το αίσθημα της συνεχούς αδυναμίας, η μειωμένη ενέργεια)
- οι μυικοί πόνοι (που σε συνδυασμό με το παραπάνω εμποδίζουν το άτομο στην συμμετοχή σε δραστηριότητες και άσκηση)
- πονοκέφαλος
- πόνος στο στήθος (το λεγόμενο “βάρος”)
- διαταραχές στον ύπνο
- σεξουαλικές διαταραχές / δυσλειτουργίες
Ψυχικό τραύμα
Τα τραυματικά γεγονότα στη ζωή των ανθρώπων είναι πολλές φορές οι παράγοντες που προκαλούν ψυχοσωματικές διαταραχές. Ο θάνατος ενός συγγενικού/φιλικού προσώπου, η κακοποίηση και άλλα τραυματικά βιώματα είναι πιθανό να προκαλούν:
- κρίσεις πανικού
- διαταραχές στον ύπνο
Ποιες είναι οι σωματικές ασθένειες που προκαλούνται μέσα από ψυχοσωματικές διαταραχές;
Οι συνηθέστερες οργανικές ασθένειες που επιδεινώνονται από τις παραπάνω αιτίες ( άγχος, κατάθλιψη, ψυχικό τραύμα) είναι:
- δερματικές παθήσεις (το έκζεμα και η ψωρίαση είναι οι κυριότερες)
- καρδιολογικά προβλήματα
- υπέρταση
- πεπτικό άλγος
- αυτοάνοσα νοσήματα (hashimoto, ρευματοειδής αρθρίτιδα κλπ)
Πότε πρέπει να απευθυνθώ σε ειδικό ψυχικής υγείας;
Αν νιώθετε ένα συνεχές άγχος και διαρκώς μία αδυναμία διαχείρισης των αρνητικών συναισθημάτων που σχετίζονται με την πυροδότηση των ψυχοσωματικών σας συμπτωμάτων, θα πρέπει άμεσα να απευθυνθείτε σε έναν ψυχολόγο ή ψυχίατρο ώστε να αντιμετωπίσετε πρώτα από όλα την ψυχική διαταραχή που σας ταλαιπωρεί.
Υπάρχουν τρόποι αντιμετώπισης για τα ψυχοσωματικά συμπτώματα;
Μόλις γίνει η διάγνωση της ψυχικής διαταραχής από την οποία πάσχει το άτομο (άγχος, κατάθλιψη κλπ), μπορεί να δρομολογηθεί η θεραπεία που χρειάζεται ώστε να αντιμετωπίσει παράλληλα και τα ψυχοσωματικά του συμπτώματα. Για παράδειγμα, αν το άτομο διαγνωστεί με κατάθλιψη, αφού του χορηγηθεί η απαραίτητη φαρμακευτική αγωγή και ακολουθηθεί η σειρά από ψυχοθεραπευτικές συνεδρίες, σταδιακά θα γίνει και το βήμα για αντιμετώπιση των ψυχοσωματικών συμπτωμάτων.
