Κατάθλιψη: ποια είναι τα συμπτώματα της, ποια τα αίτια και πώς αντιμετωπίζεται
Τί είναι η κατάθλιψη;
Ως κατάθλιψη ορίζεται η ασθένεια που επηρεάζει με αρνητικό τρόπο το πως ένα άτομο αισθάνεται, δρα και σκέφτεται. Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, η κατάθλιψη είναι η ψυχική νόσος που προσβάλλει πάνω από 300 εκατομμύρια ανθρώπους σε όλο τον κόσμο.
Προκαλεί αρνητικά συναισθήματα, από απώλεια διάθεσης, απάθεια μέχρι και αδυναμία στην πρακτική λειτουργικότητα του ατόμου. Αποτελεί μάλιστα την δεύτερη αιτία θανάτου των νέων ανθρώπων.
Αν και πολλές φορές συγχέεται με την θλίψη, είναι σημαντικό να τονιστεί ότι η κατάθλιψη και η θλίψη δεν είναι το ίδιο πράγμα. Η θλίψη είναι φυσική και όλοι οι άνθρωποι τη νιώθουν σε φυσιολογικό βαθμό αν συμβεί κάτι άσχημο στην καθημερινότητα τους, χωρίς όμως αυτό να επηρεάζει ακραία τις δραστηριότητες τους, όπως δηλαδή συμβαίνει σε ένα καταθλιπτικό άτομο.
Ποια είναι τα συμπτώματα της κατάθλιψης;
Τα συμπτώματα της κατάθλιψης εκδηλώνονται διαφορετικά σε κάθε άτομο. Μπορεί να είναι είτε σωματικά, είτε να προσβάλλουν την ψυχική ισορροπία του ασθενούς.
Στους περισσότερους ανθρώπους με κατάθλιψη τα συμπτώματα που παρατηρούνται είναι τα εξής:
- Κακή διάθεση
- κακή μνήμη
- απώλεια όρεξης, διάθεσης, ικανοποίησης
- διατροφικές διαταραχές
- αρνητική άποψη για τον ίδιο τον εαυτό
- αίσθηση ότι είναι αχρηστός/η
- ενοχικά σύνδρομα
- ανικανότητα συγκέντρωσης και ολοκλήρωσης εργασιών
- επιβράδυνση κινήσεων και λειτουργιών
- αίσθηση συνεχούς κούρασης
- προβλήματα ύπνου ή υπερβολικά πολλές ώρες ύπνου
- σκέψεις για τον θάνατο
Ποια είναι τα συμπτώματα της κατάθλιψης που εμφανίζονται πρώτα;
Τις περισσότερες φορές τα συμπτώματα ξεκινούν από τα πιο ήπια και σταδιακά εξελίσσονται στα πιο σοβαρά, με αποκορύφωμα τις σκέψεις για την αυτοκτονία.
Η απώλεια ενδιαφέροντος και όρεξης για τα καθημερινά πράγματα που άλλοτε ευχαριστούσαν το άτομο είναι συνήθως η πρώτη ένδειξη. Στη συνέχεια προκαλούνται σωματικές αδυναμίες, κούραση και το άτομο νιώθει μη αρκετό, μη αρεστό, ανάξιο. Νιώθει ότι βρίσκεται σε αδιέξοδο, απομονώνεται και δεν βρίσκει νόημα στην ζωή του.
Ποιες είναι οι μορφές που έχει η κατάθλιψη;
Η κατάθλιψη, γνωστή και ως καταθλιπτική διαταραχή, έχει πολλές μορφές. Ακριβώς επειδή εκδηλώνεται με διαφορετικό τρόπο σε κάθε άτομο, έχουν καθοριστεί 7 τύποι κατάθλιψης, σύμφωνα με το Διαγνωστικό και Στατιστικό Εγχειρίδιο των Ψυχικών Διαταραχών. Αυτοί είναι οι εξής:
Μείζων κατάθλιψη
Στη μείζων κατάθλιψη, το άτομο έχει συμπτώματα κάθε μέρα για ένα συγκεκριμένο χρονικό διάστημα και κατά κύριο λόγο εκδηλώνεται με μειωμένη λειτουργικότητα, διαταραχές στον ύπνο και στην διατροφή, μόνιμο άγχος, απελπισία και αυτοκτονικές σκέψεις.
Επίμονη κατάθλιψη ή δυσθυμία
Σε αντίθεση με τον παραπάνω τύπο, η επίμονη κατάθλιψη διαρκεί για μεγάλο χρονικό διάστημα ( από 2 χρόνια και πάνω). Συμπτώματα δυσθυμίας είναι η έλλειψη διάθεσης, η κοινωνική απομόνωση, οι δυσκολιες στον ύπνο και σε άλλες καθημερινές δραστηριότητες και χαμηλή αυτοεκτίμηση.
Επειδή ακριβώς κρατάει πολύ, τα άτομα πολλές φορές συγχέουν την πραγματικότητα με τα συμπτώματα και αρνητικά συναισθήματα που βιώνουν.
Άτυπη κατάθλιψη
Συνήθως εμφανίζεται ως αντίδραση σε ένα θετικό γεγονός. Τα συμπτώματα έχουν να κάνουν με την αρνητική αντίληψη που έχει το άτομο για το σώμα του, την υπερευαισθησία απέναντι στα σχόλια τρίτων, τις διατροφικές διαταραχές, τους ανεξήγητους πόνους και την αίσθηση του βάρους στα άκρα.
Περιγεννητική ή επιλόχεια κατάθλιψη
Κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης, ή σε μικρό χρονικό διάστημα αμέσως μετά τον τοκετό, πολλές γυναίκες αντιμετωπίζουν την περιγεννητική κατάθλιψη ως αποτέλεσμα ορμονικών αλλαγών. Τα συμπτώματα περιλαμβάνουν θλίψη, εξάντληση, νεύρα, δυσκολία στην φροντίδα του εαυτού και του νεογέννητου, τάση αυτοτραυματισμού.
Μανιακή κατάθλιψη ή διπολική διαταραχή
Η εναλλαγή εκδηλώσεων ανεξέλεγκτης μανιώδους χαράς με καταθλιπτικά επεισόδια είναι η γνωστή διπολική διαταραχή ή αλλιώς μανιακή κατάθλιψη όπως συνηθιζόταν να ονομάζεται.
Τα συμπτώματα εδώ είναι παρόμοια με αυτά που αναφέραμε στη μείζονα κατάθλιψη, όπως: η θλίψη, η κούραση, προβλήματα συγκέντρωσης, αυτοκτονικές σκέψεις.
Εποχιακή κατάθλιψη
Η εποχική συναισθηματική διαταραχή, όπως αλλιώς λέγεται, είναι η καταθλιπτική διαταραχή που προκαλείται από την αλλαγή της εποχής και του καιρού.
Συνήθως παρατηρείται κατά την αρχή του φθινοπώρου και τα συμπτώματα που εντοπίζονται είναι η απομόνωση, ο υπερβολικός ύπνος, η αύξηση του βάρους και η καθημερινή απώλεια διάθεσης.
Ψυχωσική κατάθλιψη
Βαριά καταθλιπτική διαταραχή που προκαλεί απώλεια επαφής με την πραγματικότητα. Παρατηρούνται ψυχωτικά χαρακτηριστικά όπως οι ψευδαισθήσεις (βλέπω, ακούω, μυρίζω, αισθάνομαι πράγματα που δεν υπάρχουν).
Ποια είναι τα αίτια της κατάθλιψης;
Οι καταθλιπτικές διαταραχές συνήθως προκαλούνται από μία συγκεκριμένη αιτία, ενώ δεν είναι ασυνήθιστο πολλοί ασθενείς να βιώνουν κατάθλιψη που προέκυψε από συνδυασμό αιτιών. Γενικά, τα αίτια της κατάθλιψης είναι πολλά:
- γονίδια, κληρονομικότητα
- βιοχημικά αίτια (πρόβλημα στους νευροδιαβιβαστές του εγκεφάλου)
- παρενέργειες φαρμάκων
- κακοποίηση / τραυματικές εμπειρίες
- αρνητικά συμβάντα στην καθημερινότητα και τη ζωή του ατόμου
- ασθένεια , σοβαρά προβλήματα υγείας
- το γήρας
Πώς αντιμετωπίζεται η κατάθλιψη;
Για να γίνει δυνατή η αντιμετώπιση της κατάθλιψης, ο ασθενής θα πρέπει να εξεταστεί, να διαγνωστεί και να παρακολουθείται στενά από έναν ειδικό ψυχολόγο ή ψυχίατρο (αναλόγως το μέγεθος και το είδος της διαταραχής).
Στις μέρες μας, υπάρχουν πολλές αποτελεσματικές μέθοδοι ψυχοθεραπείας αλλά και η επιλογή της φαρμακευτικής θεραπείας ώστε να μειωθούν τα συμπτώματα και σταδιακά να αντιμετωπιστεί ο τύπος της κατάθλιψης που βιώνει το άτομο.
Πολύ σημαντικό είναι όμως να υπάρχει επιμονή και πραγματική προσπάθεια κατά τη διάρκεια της θεραπείας, ώστε να υπάρξει εν τέλει το επιθυμητό αποτέλεσμα.
Τι μπορείς να κάνεις για να νιώσεις καλύτερα;
- Καθημερινή ή τακτική άσκηση
- Επαφή με τον περίγυρο, επικοινωνία με άλλους ανθρώπους
- Σωστή και προσεγμένη διατροφή
- Συστηματική επικοινωνία με τον θεραπευτή