Τί είναι η Εποχική Συναισθηματική Διαταραχή (SAD): πώς εκδηλώνεται και πώς αντιμετωπίζεται;
Η Εποχική Συναισθηματική Διαταραχή είναι μία μορφή κατάθλιψης, που όπως φανερώνει και η ονομασία της, εκδηλώνεται εποχιακά και σε συγκεκριμένες χρονικές περιόδους του έτους. Δεν αναγνωρίζεται ως ξεχωριστή διαταραχή, αλλά από το 1980 έχει αναγνωριστεί ως μία εποχιακή εμφάνιση διαταραχών διάθεσης.
Σύμφωνα με έρευνες, περίπου μισό εκατομμύριο άνθρωποι στην Αμερική επηρεάζονται κάθε χρόνο από την εποχιακή συναισθηματική διαταραχή (seasonal affective disorder = sad). Τα συμπτώματα της διαταραχής συνήθως ξεκινούν τους φθινοπωρινούς μήνες και διατηρούνται καθόλη τη διάρκεια του χειμώνα.
Τις περισσοτερες φορές με τον ερχομό της άνοιξης και του καλοκαιριού τα συμπτώματα υποχωρούν, ώσπου να ξανάρθει το φθινόπωρο και να εκδηλωθούν και πάλι από την αρχή.
Παρόλα αυτά, επεισόδια εποχικής συναισθηματικής διαταραχής μπορεί να προκληθούν και κατά τους καλοκαιρινούς μήνες, όμως οι περιπτώσεις είναι αρκετά σπάνιες σε σύγκριση με την μορφή εποχικής κατάθλιψης που ξεκινά τους φθινοπωρινούς μήνες.
Ποια είναι τα συμπτώματα της Εποχικής Συναισθηματικής Διαταραχής (sad);
Τα κυριότερα και πιο χαρακτηριστικά συμπτώματα της εποχικής συναισθηματικής διαταραχής σχετίζονται με την ενέργεια του ατόμου, ενώ σε γενικές γραμμές τα συμπτώματα της SAD μοιάζουν με αυτά της κλινικής χρόνιας κατάθλιψης. Αναφορικά τα συμπτώματα έχουν ως εξής:
- Μειωμένη ενέργεια
- Ανεξήγητη κόπωση
- Ανύπαρκτα κίνητρα
- Έλλειψη ενδιαφέροντος για δραστηριότητες
- Έλλειψη ευχαρίστησης
- Αδυναμία συγκέντρωσης
- Μειωμένη λίμπιντο
- Έντονη ανάγκη ύπνου
- Έντονο αίσθημα ενοχής
- Σκέψεις θανάτου
Εποχική Συναισθηματική Διαταραχή – Αίτια και πρόκληση
Τα ακριβή αίτια που προκαλούν την εποχική συναισθηματική διαταραχή δεν είναι ακόμη σαφή και κατανοητά. Πολλές επιστημονικές μελέτες υποστηρίζουν ότι η εκδήλωση των συμπτωμάτων στις περισσότερες περιπτώσεις συμπίπτει με την μειωμένη έκθεση στο φως του ήλιου.
Ποιες ορμόνες επηρεάζουν την εκδήλωση συμπτωμάτων SAD;
Η έλλειψη ηλιακού φωτός επηρεάζοντας μία περιοχή του εγκεφάλου μας, οδηγεί σε περιορισμένη παραγωγή σεροτονίνης. Η σεροτονίνη είναι η ορμόνη που συνδέεται άμεσα με τη διάθεση μας. Άρα με την έλλειψη της ορμόνης αυτής, η ενέργεια, η όρεξη και η διάθεση του ατόμου επηρεάζεται αρνητικά, με αποτέλεσμα την πρόκλησης συναισθηματικής διαταραχής.
Ταυτόχρονα, λόγω της βιοχημικής ανισορροπίας που προκαλείται από την μειωμένη έκκριση σεροτονίνης, ο εγκέφαλος μας παράγει μεγαλύτερη ποσότητα μελατονίνης.
Η μελατονίνη είναι η ορμόνη που σχετίζεται άμεσα με την όρεξη για ύπνο, την υπνηλία κλπ. Άρα, η μειωμένη ενέργεια και η κόπωση ως συμπτώματα της εποχικής συναισθηματικής διαταραχής, είναι πιθανόν να προκαλούνται από την υπερβολική έκκριση της ορμόνης αυτής.
Παράγοντες που ενισχύουν τον κίνδυνο εκδήλωσης Εποχικής Συναισθηματικής Διαταραχής
- Οικογενειακό ιστορικό
- Άλλα προβλήματα ψυχικής υγείας, όπως διπολική συναισθηματική διαταραχή ή καταθλιπτική διαταραχή
- Έλλειψη βιταμίνης D
Εποχική Συναισθηματική Διαταραχή – Αντιμετώπιση
Στις περισσότερες περιπτώσεις ασθενών με Εποχική συναισθηματική διαταραχή τα συμπτώματα αμβλύνονται ή φεύγουν εντελώς κατά τους καλοκαιρινούς μήνες.
Ωστόσο, αν η διαταραχή SAD είναι κάτι που σας ταλαιπωρεί κάθε χρόνο με τον ερχομό του φθινοπώρου, η θεραπεία είναι η καλύτερη λύση. Ειδικά αν αντιληφθείτε κάτι σε σχετικά πρώιμο στάδιο, μέσω της ψυχοθεραπείας είναι δυνατόν να προληφθούν τα πιο σοβαρά και έντονα συμπτώματα.
Ακόμη, πολλοί άνθρωποι που γνωρίζουν ότι τη φθινοπωρινή και χειμερινή περίοδο πάσχουν από εποχική συναισθηματική διαταραχή, ξεκινούν τις συνεδρίες με τον ειδικό ψυχικής υγείας που έχουν επιλέξει, πριν καν εκδηλωθούν τα πρώτα συμπτώματα, ώστε να είναι σε θέση και κατάλληλη ψυχολογική κατάσταση για να τα αντιμετωπίσουν.
