Επιλόχειος κατάθλιψη: Γιατί εμφανίζεται και πώς αντιμετωπίζεται

Επιλόχειος κατάθλιψη: Γιατί εμφανίζεται και πώς αντιμετωπίζεται

Η γέννηση ενός μωρού είναι αναμφισβήτητα μία πολύ έντονη διαδικασία για τη μητέρα. Οι ορμόνες φυσιολογικά βρίσκονται σε κατάσταση έξαρσης κι έτσι η ψυχολογία της γυναίκας γίνεται ευάλωτη. Όταν η ψυχολογική αυτή ευθραυστότητα ξεπερνάει τα λογικά πλαίσια, τότε πλέον μιλάμε για επιλόχειο κατάθλιψη. 

Τι είναι η επιλόχειος κατάθλιψη; 

Η επιλόχειος κατάθλιψη είναι η μορφή κατάθλιψης που εκδηλώνεται στις γυναίκες αμέσως μετά τον τοκετό. Σύμφωνα με έρευνες, περίπου 15 στις 100 γυναίκες θα αναπτύξουν συμπτώματα επιλόχειας κατάθλιψης. 

Σε γενικές γραμμές, πάνω από το 80% των γυναικών μετά τη γέννα του μωρού τους νιώθουν διαταραχές στην συμπεριφορά και την ψυχολογία τους, όμως τα πιο σοβαρά συμπτώματα εμπίπτουν στην εμφάνιση κλινικής επιλόχειας κατάθλιψης. 

Ποια είναι τα συμπτώματα που εμφανίζονται σε μία μητέρα με επιλόχειο κατάθλιψη;

Μετά τον τοκετό τα σημάδια της επιλόχειας κατάθλιψης ποικίλλουν από γυναίκα σε γυναίκα. Τα πιο κοινά είναι τα εξής: 

• θλίψη, συνεχές ή διαλειμματικό αίσθημα λύπης 
• άγχος 
• δυσκολία ανάπτυξης συναισθηματικής σύνδεσης με το μωρό
• ενοχές και τύψεις προς το μωρό 
• αίσθημα ντροπής 
• αίσθημα φόβου 
• ευερεθιστότητα, η μητέρα γίνεται ευέξαπτη 
• νευρικότητα 
• κόπωση
• διαταραχές ύπνου (αϋπνία ή υπνηλία)
• αίσθημα ανικανότητας 
• απώλεια όρεξης και ενέργειας
• αδυναμία συγκέντρωσης και ορθής σκέψης  
• μειωμένη λίμπιντο ακόμα και μετά από 6 εβδομάδες
• ψυχοσωματικά συμπτώματα (πονοκέφαλοι, ζαλάδες)
• σε πολύ σοβαρές περιπτώσεις, μπορεί να υπάρξουν και σκέψεις αυτοτραυματισμού ή τραυματισμού του μωρού

Πόσο καιρό κρατάει η επιλόχειος κατάθλιψη;

Τα συμπτώματα της επιλόχειας κατάθλιψης μπορεί να εμφανιστούν άμεσα, μέσα στις πρώτες 2-3 ημέρες μετά τον τοκετό, έως και εβδομάδες αργότερα. Βέβαια, το πόσο θα διαρκέσουν εξαρτάται από την κάθε περίπτωση και από τους τρόπους αντιμετώπισης που θα ακολουθηθούν. Αναφορικά, σύμφωνα με σχετική έρευνα,το 38% των γυναικών με επιλόχεια κατάθλιψη, βιώνουν συμπτώματα μακροχρόνια, με περιόδους έξαρσης και ύφεσης. 

Τι προκαλεί την επιλόχειο κατάθλιψη; 

Η επιστημονική κοινότητα δεν έχει ακόμα φτάσει στο σημείο να αποσαφηνίσει τι ακριβώς προκαλεί την επιλόχειο κατάθλιψη ώστε να καθορίσει με βεβαιότητα  το ποιες γυναίκες θα εμφανίσουν συμπτώματα. Υπάρχουν βέβαια μερικοί παράγοντες που ενδέχεται να αυξάνουν τις πιθανότητες:

• αν η μητέρα είχε διαγνωσθεί και παλαιότερα με κατάθλιψη (κάτι το οποίο πρέπει να αναφερθεί στον/στην γυναικολόγο)
• αν βίωσε κάποιο τραυματικό γεγονός (θάνατος, χωρισμός)
• αν ο τοκετός ήταν μία επίπονη και δυσάρεστη εμπειρία
• αν το μωρό δεν είναι υγιές
• αν βίωσε κάποια μεγάλη αλλαγή (απώλεια εργασίας, μετακόμιση)

Βέβαια, ακόμα και αν ισχύει κάτι από τα παραπάνω, δεν μπορούμε να είμαστε σίγουροι ότι η γυναίκα μετά τον τοκετό θα πάσχει 100% από επιλόχειο κατάθλιψη. 

Τι μπορεί να κάνει μία γυναίκα προληπτικά; 

Μετά τον τοκετό, η νέα μητέρα μπορεί να λειτουργήσει προληπτικά ώστε να αποκλείσει το ενδεχόμενο εμφάνισης επιλόχειας κατάθλιψης ή να αντιμετωπίσει άμεσα τα πρώτα, ήπια συμπτώματα. 

1. Συνδεθείτε με το μωρό σας. Θηλάστε, περάστε χρόνο μαζί του. 
2. Δείξτε επιείκεια προς τον εαυτό σας, το σώμα σας, την ενέργεια σας, τις υποχρεώσεις σας. 
3. Κάντε πράγματα που σας δίνουν ευχαρίστηση και ικανοποίηση
4. Πάρτε χρόνο για τον εαυτό σας μέσα στην μέρα. 
5. Προσπαθήστε να ξεκουράζεστε και να τρέφεστε σωστά.
6. Προσπαθήστε να αποβάλλετε οποιοδήποτε αίσθημα ενοχής απέναντι στο μωρό και τις ευθύνες. Το μωρό χρειάζεται μία υγιή μητέρα, για αυτό μην χάνετε τον εαυτό σας μπροστά στον μητρικό σας ρόλο. 
7. Επικοινωνήστε τις σκέψεις και τα συναισθήματά σας με τον σύντροφό σας ή τα οικεία σας πρόσωπα.

Πότε πρέπει η μητέρα να απευθυνθεί σε γιατρό;

• Όταν τα συμπτώματα παραμένουν για περισσότερο από 2 εβδομάδες
• Όταν τα συμπτώματα γίνονται εντονότερα με την πάροδο του χρόνου 
• Όταν τα συμπτώματα επηρεάζουν τη μητέρα στις βασικές δραστηριότητες της καθημερινότητάς της
• Όταν η μητέρα αδυνατεί να φροντίσει το νεογέννητο μωρό της αλλά και την ίδια 

Επιλόχειος κατάθλιψη και ψυχολογική υποστήριξη

Ένας ειδικός ψυχικής υγείας είναι καθοριστικός για την θεραπεία και αντιμετώπιση των συμπτωμάτων της επιλόχειας κατάθλιψης. Η επίσκεψη σε έναν ψυχολόγο είναι το πρώτο και βασικότερο βήμα ώστε να γίνει σωστή, επαγγελματική διάγνωση και να ξεκινήσει η διαδικασία της θεραπείας. 

Αυτή περιλαμβάνει συστηματικές συνεδρίες ψυχοθεραπείας και παράλληλα, σε πιο βαριές περιπτώσεις, την χορήγηση ήπιων αντικαταθλιπτικών. Σε καμία περίπτωση όμως δε θα πρέπει η μητέρα να νιώθει ντροπή για τα συναισθήματά της και να αμελεί την ψυχολογική υποστήριξη από έναν εξειδικευμένο σύμβουλο ψυχικής υγείας.