Άγχος και παιδί: ποια είναι τα συμπτώματα και πώς αντιμετωπίζεται
Σε όλους μας έχει συμβεί να βιώσουμε μία αγχώδη κατάσταση, να νιώθουμε ένταση και στρες για ένα γεγονός, ή να εκδηλώνουμε νευρικότητα στα πλαίσια μιας αγχωτικής συνθήκης.
Όπως συμβαίνει στους ενήλικες λοιπόν, έτσι και στις πιο μικρές ηλικίες, το άγχος είναι μία κατάσταση που ταλαιπωρεί πολλά παιδιά – όσο κι αν δεν φαίνεται, αφού δυσκολεύονται να το εκφράσουν.
Πώς θα καταλάβουμε λοιπόν ότι το παιδί μας έχει άγχος και από τι προκαλείται;
Ποια είναι τα συμπτώματα του άγχους στα παιδιά;
Πώς αντιμετωπίζεται το υπερβολικό άγχος στις μικρές ηλικίες;
Αν οι παραπανω ερωτήσεις είναι και δικές σας απορίες, είστε στο σωστό σημείο. Στο παρακάτω άρθρο θα μιλήσουμε για το πώς εκδηλώνεται το άγχος στο παιδί, για τις πιο κοινές και συχνές αιτίες αλλά και για τους πιο αποτελεσματικούς τρόπους αντιμετώπισης.
Άγχος στο παιδί: ποια είναι τα συμπτώματα ;
Τα συμπτώματα του άγχους στα παιδιά δεν διαφέρουν πολύ από τον τρόπο εκδήλωσης του άγχους στους ενήλικες.
Ωστόσο, επειδή το άγχος σωματοποιείται, τις περισσότερες φορές το παιδί δεν μπορεί να διαχωρίσει το άγχος του από το σύμπτωμα.
Δεν δύναται δηλαδή να αντιληφθεί ότι ο πονόκοιλος του, για παράδειγμα, έχει προκληθεί από το άγχος και όχι από κάτι που έφαγε. Για αυτό είναι σημαντικό οι γονείς να γνωρίζουν τους πιο κοινούς τρόπους με τους οποίους εκδηλώνεται το στρες στα παιδιά.
Στομαχόπονος
Ίσως το πιο σύνηθες σύμπτωμα του άγχους στις μικρές ηλικίες αλλά και γενικότερα, είναι οι ενοχλήσεις στην περιοχή της κοιλιάς. Ο πονόκοιλος / στομαχόπονος είναι καταστάσεις που συνδέονται άμεσα με ψυχολογικές εντάσεις, όπως είναι και το άγχος. Έτσι, αν ο πόνος στο στομάχι δεν έχει να κάνει με παθολογικά αίτια και είναι επαναλαμβανόμενος, πολύ πιθανό να σχετίζεται με άγχος. Ως γονιός, προσπαθήστε να παρατηρήσετε πότε το παιδί παραπονιέται για πόνο στο στομάχι ώστε να το συσχετίσετε με κάποιο αγχωτικό για το παιδί γεγονός (κυριακή βράδυ πριν το ξεκίνημα της εβδομάδας, πριν από κάποιο δύσκολο τεστ, πριν από κάποια εξωσχολική δραστηριότητα στην οποία δεν περνάει καλα κλπ).
Προβλήματα στην αναπνοή και ζαλάδα
Μερικά παιδιά αντιμετωπίζουν δυσκολίες με την αναπνοή τους, όταν αγχώνονται, δεν το εκφράζουν και αδυνατούν να το εκλογικεύσουν. Η αναπνοή τους γίνεται πιο γρήγορη, ή ασταθής και συχνά η κατάσταση αυτή οδηγεί σε ζαλάδες και λιποθυμίες αφού δεν οξυγονόνονται σωστά.
Προβλήματα ύπνου
Οι διαταραχές του ύπνου δεν είναι μόνο πρόβλημα ενηλίκων. Πολλά παιδιά λόγω του άγχους τους δεν μπορούν να κοιμηθούν, δεν κοιμούνται αποδοτικά ή βλέπουν συνεχώς εφιάλτες με αποτέλεσμα η κατάσταση αυτή να δημιουργεί κι άλλα επικείμενα προβλήματα (έλλειψη ενέργειας, αδυναμία συγκέντρωσης, αδυναμία εκμάθησης, προβλήματα μνήμης κλπ). Από την άλλη, στην αντίπερα όχθη, το άγχος μπορεί να προκαλέσει και υπνηλία σε πολλά παιδιά, με τάση να κοιμούνται διαρκώς και συνεχόμενα, χωρίς ενέργεια και όρεξη για οτιδήποτε άλλο.
Νευρικές συνήθειες
Μία πολύ συχνή συνήθεια των παιδιών είναι να τρώνε τα νύχια τους. Όσο κι αν έχουμε συνηθίσει να το βλέπουμε, το σίγουρο είναι ότι δεν πρόκειται για μία αθώα συνήθεια. Το άγχος είναι η αιτία που πολλά παιδιά εκδηλώνουν τέτοιες συνήθειες, όπως το να τρώνε τα νύχια τους, να παίζουν και να τραβάνε τα μαλλιά τους, ως μηχανισμό άμυνας απέναντι στην ψυχολογική τους ένταση.
Αλλαγές στην διάθεση και στην ενέργεια
Η οξυθυμία αλλά και η υπερευαισθησία είναι και αυτά συμπτώματα του άγχους στα παιδιά. Αν παρατηρείτε ότι το παιδί σας νευριάζει πολύ εύκολα, σας αποφεύγει με νεύρα ή κλαίει συχνά σε ανυποψίαστο χρόνο, πολύ πιθανό είναι να αντιμετωπίζει κάποιους είδους διαταραχή άγχους.
Παράλληλα, αν αποφεύγει διαρκώς καθημερινές δραστηριότητες και κοινωνικές συναναστροφές στα όρια της απομόνωσης, θα πρέπει να σας χτυπήσει το καμπανάκι.
Μειωμένη αυτοεκτίμηση και τάσεις αυτοτραυματισμού
Ακόμα ένα σύμπτωμα του άγχους στα παιδιά είναι οι αλλαγές στο πως αντιμετωπίζουν τον εαυτό τους. Πολλά παιδιά που δεν μπορούν να αντιληφθούν τι νιώθουν σε μία έξαρση του άγχους τους, γιατί το νιώθουν και πώς θα το σταματήσουν, μπορεί να θεωρούν ότι κάτι πάει λάθος με τους ίδιους και χωρίς την απαραίτητη επίβλεψη, να καταφύγουν στον αυτοτραυματισμό.
Αίτια άγχους στο παιδί: από τι προκαλείται;
Το άγχος στις μικρές ηλικίες μπορεί να προκληθεί από διάφορες έντονες ψυχολογικά καταστάσεις που έχει βιώσει ή βιώνει το παιδί. Συνήθως, η αιτία είναι κάποια από τα παρακάτω:
- bullying (σχολικός εκφοβισμός)
- αλλαγές στην καθημερινότητα του (αλλαγή σχολείου, αλλαγή πόλης, αρχή σχολικής περιόδου, αρχή νέου χόμπι)
- προβλήματα στο σπίτι και την οικογένεια (διαζύγιο γονέων)
- απώλεια (παππούς, γιαγιά, γονέας, κατοικίδιο)
- κακοποίηση
Πώς αντιμετωπίζεται το άγχος στο παιδί;
Η στάση των γονιών
Για να αντιμετωπιστεί το συνεχές αίσθημα άγχους στο παιδί, αρχικά θα πρέπει οι γονείς να δημιουργήσουν ένα περιβάλλον και μία καθημερινότητα που το παιδί να νιώθει ασφάλεια και υποστήριξη.
- Μην παραγεμίζετε το καθημερινό πρόγραμμα του παιδιού. Το παιδί χρειάζεται χρόνο να ξεκουραστεί, να παίξει, να χαλαρώσει, να βάλει σε δράση την φαντασία του.
- Μην πιέζετε το παιδί. Δεν έχει σημασία αν θα γράφει 10’ σε όλα τα διαγωνίσματα, αν θα κερδίζει πάντα το πρώτο βραβείο, αν θα βγαίνει πρώτος σε όλους τους αγώνες, αν το παιδί νιώθει πίεση από την ίδια του την οικογένεια. Ενθαρρύνετε το παιδί να είναι δραστήριο και δημιουργικό, χωρίς να του δημιουργείτε βάρος.
- Οργανώστε αποδράσεις στη φύση. Η σύνδεση με τη φύση παίζει μεγάλο ρόλο στην ψυχολογική κατάσταση των παιδιών αφού εκεί μπορούν να παίξουν και να εκτονωθούν στο πιο χαλαρωτικό περιβάλλον.
- Επικοινωνήστε με το παιδί σας. Δημιουργήστε ουσιαστική σύνδεση με το παιδί, ώστε να νιώθει ασφάλεια να μοιράζεται με εσάς όλα όσα το απασχολούν. Περάστε χρόνο μαζί του, παίξτε μαζί του, δείξτε του ότι το υπολογίζεται και κάντε το να νιώθει σημαντικό μέλος της οικογένειάς σας.
- Διατηρήστε τις ισορροπίες στο σπίτι και στη ζωή σας. Όταν το παιδί βλέπει τους γονείς να μαλώνουν συνέχεια, να παραπονιούνται για την καθημερινότητα τους, να έχουν διαρκώς νεύρα και ένταση, πώς θα μπορέσει να διαχειριστεί και να αποβάλλει το άγχος του;
Απευθυνθείτε σε ψυχολόγο
Η γνώμη ενός ειδικού είναι πάντοτε η καλύτερη λύση όταν παρατηρούμε ότι το παιδί μας ταλαιπωρείται από ψυχολογική ένταση και ανεξέλεγκτο άγχος. Η απεύθυνση σε ειδικό ψυχικής υγείας και συγκεκριμένα παιδοψυχολόγο είναι σίγουρα το πιο αποτελεσματικό μέτρο ώστε να περιορίσουμε τα συμπτώματα του άγχους στην ψυχολογία και το σώμα του παιδιού αλλά και να προλάβουμε άλλες διαταραχές που ενδέχεται να προκληθούν στην πορεία της ανάπτυξής του.